Door de komst van ChatGPT wordt er in de media de afgelopen tijd veel gespeculeerd over de opkomst van AI (kunstmatige intelligentie). Er wordt uitgesproken dat de ChatGPT het werk van onder meer advocaten overbodig kan maken, of in ieder geval fundamenteel zou kunnen veranderen. Is ChatGPT inderdaad een bedreiging voor de beroepen die juristen uitoefenen?

ChatGPT is een programma dat door middel van kunstmatige intelligentie teksten genereert. Deze chatbot geeft, in tegenstelling tot zijn voorgangers, antwoord met ‘natuurlijke taal’. Het programma van ChatGPT heeft toegang tot miljoenen online bronnen, waardoor het binnen enkele seconden antwoord geeft op vragen. Hoewel de website Engelstalig is, kan ChatGPT Nederlands begrijpen en in het Nederlands antwoorden. ChatGPT kun je gratis uitproberen. Als je aangeeft dat je wilt gaan sporten, dan krijg je van ChatGPT een sport- en voedingsschema. Wil je een tekst laten schrijven in de stijl van Shakespeare, dan kan dat. Je kunt ook je CV laten updaten op basis van een vacaturetekst. ChatGPT kan tevens juridische werkzaamheden uitvoeren. Zo kun je de chatbot algemene voorwaarden of een koopovereenkomst laten opstellen. Echter de meningen zijn verdeeld over de vraag of kunstmatige intelligentie hiermee het werk van juristen kan vervangen.

Kunstmatige intelligentie kan niet begrijpen waar de vraag over gaat. Het programma gaat op basis van de woorden die in de gestelde vraag staan, op zoek tussen bronnen. ChatGPT gebruikt statistiek om te voorspellen welke combinatie van woorden het beste een antwoord geeft. Het antwoord dat wordt gegenereerd lijkt op het eerste zicht goed, maar dit is anders dan het antwoord dat een ervaren jurist beredeneert. Voor een gedegen advies is kennis en inzicht van de concrete situatie noodzakelijk, hetgeen een chatbot niet heeft en een jurist wel.

ChatGPT kopieert de teksten uit bronnen niet letterlijk, maar herschrijft het. Hierdoor is er geen sprake van plagiaat. De bronnen die ChatGPT gebruikt kunnen foutieve informatie en valse beweringen bevatten. Aangezien het programma deze bronnen niet kan beoordelen op correctheid, kan het antwoord van ChatGPT onjuist of onvolledig zijn. Je krijgt de bronnen waarop het antwoord van ChatGPT is gebaseerd niet te zien. Hierdoor is het niet mogelijk om het antwoord te verifiëren. Zeker voor juristen is de betrouwbaarheid van bronnen essentieel. OpenAI, de maker van ChatGPT, heeft aangegeven niet verantwoordelijk te zijn voor de inhoud die de chatbot genereert. OpenAI stelt de gebruiker volledig aansprakelijk voor het gebruik van de tekst die het programma genereert.

Bovendien houden de werkzaamheden van juristen meer in dan enkel teksten schrijven. ChatGPT kan gebruikt worden voor algemene informatie, maar voor specifiek en persoonlijke advies is het beter om bij een jurist aan te kloppen. Een goed juridisch advies bestaat niet alleen uit het verzamelen van wetten en jurisprudentie, maar ook uit het interpreteren en nuanceren, hetgeen kunstmatige intelligentie niet kan.

Voorts is het nog onduidelijk of auteursrecht rust op het antwoord van ChatGPT. Dit is een logische vervolgvraag, omdat auteursrecht de maker van een werk het exclusieve recht geeft om zijn werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Als er auteursrecht rust op het werk van ChatGPT, wie heeft dit recht dan? In artikel 1 Auteurswet staat dat het auteursrecht toekomt aan de maker. Hierin staat niet dat de maker geen computerprogramma kan zijn. Volgens de Hoge Raad moet er sprake zijn van een vorm die het resultaat is van ‘scheppende menselijke arbeid dus van creatieve keuzes, en die aldus het voortbrengel is van de menselijke geest’. [1] Op content die door kunstmatige intelligentie is gemaakt, kan er in principe geen auteursrecht rusten. Een chatbot is namelijk niet in staat om “scheppende menselijke arbeid” te verrichten.

Concluderend, is ChatGPT zeker een interessante tool om teksten te produceren. Echter in deze teksten kunnen fouten voorkomen. Bij juridische teksten draait het om correctheid en precisie, dit is geen goede combinatie met de niet verifieerbare antwoorden van ChatGPT. Voorlopig kan ChatGPT gebruikt worden als hulpmiddel, maar niet als vervanging van professioneel juridisch advies. De specifieke omstandigheden van elk geval vragen om mensenwerk door een jurist.