Kritische docente onterecht ontslagen

Het afgelopen half jaar zijn docenten veelvoudig in het nieuws gekomen, vanwege schorsing dan wel ontslag. Zo verscheen er op 20 november 2023 een krantenartikel van de NOS dat een docent onterecht ontslagen was voor het schrijven op een examen bij het nakijken daarvan. Een andere uitspraak die veel los maakte, was het onterechte ontslag van een kritische docente. Deze zaak is bij de Hoge Raad gekomen en geeft nogmaals blijk van de reikwijdte van het recht voortvloeiende uit artikel 7 van de Grondwet, namelijk de vrijheid van meningsuiting. Hieronder zal nader ingegaan worden op de zaak die bij de Hoge Raad is gekomen.

Ontslag

Een docente was sinds 2009 in dienst van een Regionaal Opleidingscentrum (ROC). In het schooljaar 2017-2018 stapte het ROC over op een nieuwe lesmethode gebaseerd op gepersonaliseerd onderwijs. Nadat het schooljaar was afgelopen, kondigde de docente aan een boek te schrijven over haar ervaringen met het gepersonaliseerd onderwijs. Het bestuur van het ROC stond hier aanvankelijk positief tegenover mits de docente rekening zou houden met de verplichtingen voortvloeiend uit goed werknemerschap, de Gedragscode van het ROC en de privacywetgeving. Ook mocht de vertrouwensband tussen docente, studenten en medewerkers onderling niet beschaamd worden en moest ze de regels omtrent vertrouwelijkheid van bepaalde informatie die haar ter ore was gekomen beschermen. De docente zag in deze eisen geen belemmering om haar boek te schrijven en ging aan de slag.

Een jaar later in oktober 2019 werd het boek gepubliceerd en ontstond er onrust binnen het onderwijsteam. Een aantal docenten had zich beklaagd bij de directie over de wijze waarop zij in het boek werden neergezet, hoewel ze niet bij naam werden genoemd. Na een bespreking van het onderwijsteam, waarbij de docente niet was uitgenodigd, werd zij geschorst. De docente tekende beroep aan tegen de schorsing en uiteindelijk werd besloten tot een mediationtraject tussen de onderwijsdirecteur en de docente, om te zien of het mogelijk was de verstoorde relatie te herstellen. De docenten die geklaagd hadden over het boek waren niet betrokken bij het mediationtraject. Het mediationtraject leidde niet tot een bevredigend resultaat en het ROC besloot de docente te ontslaan. De docente was het hier niet mee eens en vocht het ontslag aan onder meer vanwege schending van haar recht van vrijheid van meningsuiting.

Verstoorde arbeidsverhouding

De kantonrechter was het met het ROC eens en ontbond de arbeidsovereenkomst op grond van een verstoorde arbeidsverhouding. De docente had wel recht op een transitievergoeding, maar niet op een billijke vergoeding. Een billijke vergoeding wordt toegekend als het ontslag te wijten is aan ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever (art. 7:671 lid 9 sub b BW). In hoger beroep kende het Hof Arnhem-Leeuwarden alsnog een billijke vergoeding toe aan de docente van €40.000, zonder in te gaan op de schending van het recht van vrijheid van meningsuiting.

Inmenging op het recht van vrijheid van meningsuiting?

De docente was nog steeds niet tevreden en ging in cassatie bij de Hoge Raad. De Hoge Raad was het met haar eens dat de rechter zich moest uitspreken over de vraag of er sprake was van een inbreuk op haar vrijheid van meningsuiting. De Hoge Raad vernietigde de beslissing van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en verwees de zaak terug naar het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Volgens het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch was de ontbinding van de arbeidsovereenkomst een ongeoorloofde inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Het Hof overwoog daarbij dat het boek weliswaar een kritische, maar geen beledigende beschouwing was en er niet is gebleken van aperte onwaarheden. Met het boek was bovendien een algemeen belang gediend. Het bestuur van de school had meer moeite kunnen en moeten doen om te proberen de eventuele commotie over het boek onder de collega’s weg te nemen, bijvoorbeeld door er gesprekken over te voeren in de organisatie.

De docente had na deze langslepende procedure uiteindelijk ook geen zin meer om naar het ROC terug te keren en trok haar verzoek tot herstel van de arbeidsovereenkomst in. De docente had nog wel recht op een billijke vergoeding. Met de docente en haar werkgever is afgesproken dat zij nog nader mogen toelichten hoe hoog die vergoeding in hun ogen moet zijn, waarna het Hof uiteindelijk een vergoeding zal toekennen.

De moraal van het verhaal is dat een kritisch werknemer gebruik mag maken van zijn vrijheid van meningsuiting, ook al zal dat door zijn werkgever niet altijd in dank worden afgenomen.

Geraadpleegde bronnen:

  • Hof ’s Hertogenbosch 9 november 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:3713.

-       ‘Ontslag kritische ROC-docent was inbreuk op vrijheid van meningsuiting’, nos.nl. (09-11-23)

-       ‘Docent onterecht ontslagen voor schrijven op examen’, nos.nl. (20-11-2023)

 

 

 

 

 





Jurisprudentie

Gerechtshof 's-Hertogenbosch 9 november 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:3713