Hof van Justitie 1 december 2011, ECLI:EU:C:2011:798

Het internationale bevoegdheidsrecht loopt als een rode draad door mijn praktijk. Onderdeel daarvan is de ‘ankergedaagderegel’ die het mogelijk maakt verschillende gedaagden voor dezelfde rechter te dagen ter vermijding van onverenigbare beslissingen.

Toen ik begon was er nauwelijks jurisprudentie over deze regel. Eind jaren ‘90 trad ik op voor een Nederlandse principaal en haar Duitse zustervennootschap. De Duitse distributeur vond dat de principaal de distributieovereenkomst ten onrechte had opgezegd en dat de zustervennootschap onrechtmatig had gehandeld door de distributie in Duitsland over te nemen. De vorderingen tegen de principaal werden beheerst door Nederlands recht, de onrechtmatigedaadsvorderingen tegen de zustervennootschap door Duits recht. De distributeur startte een procedure voor de rechtbank (toen nog) Leeuwarden op grond van de ankergedaagderegel. Ik betoogde dat de Nederlandse rechter onbevoegd was wat betreft de zustervennootschap. Door de toepasselijkheid van verschillend recht op de vorderingen tegen de Nederlandse en de Duitse gedaagden vielen inhoudelijk onverenigbare beslissingen niet te vermijden. Rechtbank en hof oordeelden anders.

Ik vroeg advies aan een bekende cassatieadvocaat. Zijn aanvankelijke advies was negatief, maar na een telefoongesprek zag hij toch wel iets in mijn standpunt. Ik had me al verheugd op een gang naar Luxemburg, maar na betekening van de cassatiedagvaarding trok de distributeur de vorderingen tegen de Duitse gedaagde in.  

Mijn teleurstelling was groot. In 2011 heeft het HvJ EU mijn punt alsnog beslecht (ECLI:EU:C:2011:798). Er is gevaar voor
onverenigbare beslissingen als sprake is van het risico op divergentie in dezelfde situatie, feitelijk en rechtens. Dat verschillende rechtsstelsels van toepassing zijn staat niet in de weg aan toepassing van de ankergedaagderegel, mits de gedaagde kon voorzien dat hij voor een andere rechter zou worden opgeroepen dan die van zijn woonplaats. Dat voorzienbaarheidsvereiste heeft veel pennen in beweging gezet.

“Vergeet niet te genieten!”