Hoge Raad 27 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1252

Dit arrest ziet op procesafspraken in strafzaken. Dit zijn afspraken tussen het Openbaar Ministerie en de verdediging over het verloop van de strafprocedure en/ of de afdoening van de strafzaak. De Hoge Raad maakt enkele algemene opmerkingen over procesafspraken (in het bijzonder afdoeningsvoorstellen) en formuleert aandachtspunten die de strafrechter bij de beoordeling van procesafspraken in acht moet nemen.

Hoewel een wettelijke regeling ontbreekt, verzet het strafvorderlijk stelsel zich er niet tegen dat
procesafspraken worden gemaakt. De totstandkoming van procesafspraken doet echter geen afbreuk aan de zelfstandige positie van de rechter. Hij behoudt zijn eigen verantwoordelijkheid dat de behandeling en beoordeling van de strafzaak plaatsvinden overeenkomstig de daarvoor geldende wettelijke regeling en de eisen van een eerlijk proces.

Het strafproces heeft van origine een conflictueus karakter, waarbij de nadruk ligt op de verdeeldheid tussen partijen. Het maken van procesafspraken biedt de mogelijkheid om de procedure bij de rechter op een meer consensuele wijze te voeren. Dat is in bepaalde zaken niet
alleen een prettigere benadering, maar draagt ook bij aan de acceptatie van een veroordeling. Ook vanwege schaarse zittingscapaciteit, kan het zinvol zijn om als Openbaar Ministerie en verdediging toenadering tot elkaar te zoeken, zodat de discussie in strafzaken zich kan toespitsen op hetgeen waarover men daadwerkelijk verschilt van mening.

Tips:
• De spreuk van de Hoge Raad (ubi iudicia deficiunt incipit bellum) staat niet voor niets aan de binnenzijde van mijn toga. Als je een jonge jurist bent: ga daar werken. Mijn werkervaring bij het Wetenschappelijk Bureau van de Hoge Raad heeft mij niet alleen een betere jurist maar ook een betere togadrager gemaakt. Het is een inspirerende werkplek met volop ruimte voor discussie, nuance en reflectie.
• Verdiep je in de positie van de ander. Ik vraag mij bij de voorbereiding van een zitting altijd af wat ik als advocaat of als rechter met de zaak zou doen. Hierdoor ben ik niet alleen beter voorbereid op de zitting, maar dit creëert ook wederzijds begrip.
• Kijktip: de documentaire ‘Vergeven of vergelden’ over de (oud)advocaten Klaartje Freeke en Wikke Monster. Hun aanpak is hoopvol en biedt ruimte om op zitting echt het gesprek met elkaar aan te gaan.