Hoge Raad 6 september 2024, ECLI:NL:HR:2024:1130

Belanghebbende is erfgenaam van zijn overleden biologische vader die hem niet had erkend. De Belastingdienst merkt belanghebbende voor de toepassing van de Successiewet niet aan als kind van zijn biologische vader en past daarom het hoge
derdentarief toe bij de heffing van erfbelasting. Belanghebbende heeft ook geen recht op de hogere kindvrijstelling.

De Hoge Raad beslist dat juridische erkenning door een ouder noodzakelijk is voor toepassing
van het kindtarief en de kindvrijstelling, maar oordeelt ook dat het in de Successiewet gemaakte
onderscheid tussen huwelijkse en buitenhuwelijkse kinderen strijdig is met het discriminatieverbod
van art. 14 EVRM. Het opheffen van dit verschil in behandeling vergt volgens de Hoge Raad keuzes
die de rechtsvormende taak van de rechter te buiten gaan. Het hogere erfbelastingtarief is van
toepassing.

De Hoge Raad heeft eerst uiteengezet dat de wetstoepassing door het gerechtshof niet juist is en
dat de belastingwet vereist dat sprake is van een erkend kind voor toepassing van het kindtarief.

Maar de Hoge Raad kan die wettelijke regel wel toetsen aan hoger verdragsrecht. Die toets leidt –
mijns inziens terecht – tot de conclusie dat de wet strijdig is met het discriminatieverbod. Daarmee is de kous echter niet af. Gelet op de trias politica ziet de Hoge raad zich genoodzaakt in dit concrete geval geen oplossing te geven en laat dit over aan de wetgever.

In cassatie heb ik de erfgenaam bijgestaan. Het arrest is een mooi praktijkvoorbeeld van het
adagium gelijk hebben is niet altijd gelijk krijgen. Het is goed om te beseffen dat de toetsing aan
verdragen steeds meer van belang wordt. De Hoge Raad kan dus niet altijd rechtsherstel
bieden.