Hoge Raad 9 oktober 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0706

Tien farmaceutische bedrijven hebben het hormoon diëthylstilbestrol (DES) in het verkeer gebracht. DES werd voorgeschreven aan zwangere vrouwen om een miskraam of vroeggeboorte
te voorkomen. Het middel veroorzaakte echter ernstig letsel (een bijzondere vorm van kanker)
bij de nakomelingen van deze vrouwen. Zes DESdochters begonnen een rechtszaak maar stuitten
op de onmogelijkheid om het causale verband met hun schade aan te tonen: welke DES was door hun moeder ingenomen en welke producent had welke DES in het verkeer gebracht? De Hoge
Raad oordeelde in een baanbrekend arrest dat de DES-dochters de farmaceutische bedrijven ieder
hoofdelijk voor het geheel van hun schade konden aanspreken. De DES-zaak stond aan de wieg van de eerste wet voor de collectieve afwikkeling van massaschade.

Als student dacht ik dat er in het aansprakelijkheidsrecht goed en kwaad aan te wijzen was. Slachtoffer versus dader. Arme DES-dochter versus geldbeluste farmaceutische industrie. De wereld als een John Grisham-boek. Pas toen ik ging werken op het kantoor dat de DES-zaak behandelde, leerde ik dat de manier waarop een zaak in de studieboeken, in de media of in de politiek besproken wordt, vaak een ongenuanceerd en sterk gekleurd beeld geeft van de werkelijkheid. Dat het heel gemakkelijk is om een big, bad wolf aan te wijzen, omdat je dan boos kunt zijn op de veroorzaker van schade, van ziekte, van verdriet. Maar dat een dergelijk evil in
de regel niet bestaat. Dat ook bedrijven, van hun fabrieksmedewerkers tot hun CEO’s, hun oprechte best doen om zo goed, economisch, schoon, gezond en ethisch mogelijk te produceren. En dat het dan soms moeilijk te verteren is dat media, politiek en publieke opinie – en ja, soms zelfs de rechtspraak – zo ontzettend eenzijdig naar je zaak kunnen kijken. Dat een dergelijke zaak eigenlijk uitsluitend slachtoffers kent.

Tip:
Probeer oprecht te begrijpen waarom de andere partijen zo verschillend tegen de zaak aankijken.
Een geschil gaat veel dieper dan het juridische laagje dat aan de oppervlakte ligt. Zorg dat je de relationele verhoudingen en achterliggende belangen identificeert en in acht houdt.

Trick:
Bedenk: hoe zou je het geschil kunnen oplossen als je geen advocaat was en er geen juridische strijd van mocht maken? Als je daar een antwoord op weet, probeer dat dan eerst eens uit. Kom uit je juridische comfort-zone.