Bundesverfassungsgericht (BVerfG) 5 mei 2020,
ECLI:DE:BVerfG:2020:rs20200505:2bvr085915 (PSPP)

In het voorjaar van 2020 tartte het kleine Karlsruhe de Brusselse Behemoth. De hoogste Duitse constitutionele rechter oordeelde dat het Hof van Justitie van de EU zijn bevoegdheden had overschreden. Het Europese gerecht had namelijk een verdragsuitleg gegeven die onnavolgbaar was en daarom objectief gezien arbitrair. Om die reden ontbeerde de rechterlijke beslissing democratische legitimiteit.

Al sinds de middelbare school hoor ik het crescendo van een steeds hechter verbond dat zijn geboden zo dicht mogelijk bij de burger optekent. Ik heb die nabijheid zelf nooit mogen ervaren, evenmin als ik oprechte begeestering voor de architectuur van de Europese belofte ooit heb kunnen ondervinden. Ik verbeeldde me het continent van Plato en Paulus, maar zag een Potemkin-dorp. Een façade, oneindig uitgestrekt en geplaatst op drassige grond. Gestut met geweten en gevoed met geloof, maar zonder gezicht, geheim of ziel. Geen huis of haard, maar grote gemene delers: streekproducten, vermalen tot eenheidsworst en gekruid met algemene aanwendbaarheid. Het geheel gerechtvaardigd door voorspoed en voorbeeldigheid, maar gespeend van vuur en verve. 

De uitspraak van het Bundesverfassungsgericht defibrilleerde het hart van het lichaam van de unie. Helaas leidde de wekroep niet tot bezinning maar tot boosheid. De beschouwingen van de Duitse opperrechter nodigden uit tot fundamentele reflecties op gezag, verscheidenheid en maat, maar werden gedecideerd ontmanteld met morele verontrusting en juridische microtechniek. Er werd gedreigd, stemming gemaakt en ritueel tegengestribbeld, waarna de ontstane consternatie politiek werd weggemasseerd.

De geest kon weer terug in de fles. En daar wacht hij nog steeds. Hopend dat hij niet in verkeerde handen zal vallen omdat hij niet mocht worden gezien.

“Lees onwelgevallige rechterlijke uitspraken ruimhartig en niet bekrompen. Probeer ze niet te neutraliseren maar te doorgronden. Het recht is meer dan de overtuiging van zijn beoefenaren.''