Hoge Raad 26 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:673

TUI onderhandelde met haar OR over primaire arbeidsvoorwaarden voor haar cabinepersoneel. TUI weigerde met FNV te onderhandelen over een cao. Kan een vakbond via de rechter toegang tot de onderhandelingstafel afdwingen? Of kan zij dat alleen bereiken met een staking?

Volgens de HR is de contractsvrijheid van alle partijen het uitgangspunt: een werkgever is niet verplicht met een vakbond te onderhandelen over een cao. Toch kan een weigering onrechtmatig zijn. Of dat zo is, hangt af van alle omstandigheden van het geval. Van belang zijn onder meer: de representativiteit van de vakbond, én haar deskundigheid en ervaring met onderhandelingen in de branche. Ook is van belang of het voeren van een collectieve actie bezwaarlijk is. En: wat is het gewicht van de bezwaren van de werkgever(sorganisatie) voor de weigering om met de vakbond in onderhandeling te treden?

De zaak gaat over een botsing van grondrechten in het cao-recht. De uitspraak stelt contractsvrijheid voorop, maar stelt daar ook grenzen aan. De HR maakt met dit arrest duidelijk dat het grondrecht op collectief overleg niet alleen via stakingen valt af te dwingen, maar dat ook de gang naar de rechter openstaat. Dat kan een maatschappelijk minder belastend alternatief zijn.

“Zoals de HR vrij veel doet, geeft de HR een groot aantal gezichtspunten voor de afweging. Vakbonden, werkgevers en hun juristen kunnen daarmee beoordelen of recht op cao-overleg bestaat.”