Belastingvorderingen in faillissement: Hoge Raad scherpt toetsingskader aan

De Hoge Raad heeft op 29 mei 2026 een belangrijk arrest gewezen over de positie van derden die door een curator aansprakelijk worden gesteld voor schade in een faillissement, terwijl die schade grotendeels bestaat uit belastingvorderingen van de Belastingdienst. In deze zaak werd een adviseur aangesproken via een zogenoemde Peeters/Gatzen-vordering. Hij stelde zich op het standpunt dat de belastingaanslagen waarop de schadeclaim was gebaseerd materieel onjuist waren.

De Hoge Raad maakt duidelijk dat in een dergelijke situatie geen volledige inhoudelijke toetsing van de belastingaanslagen plaatsvindt. De derde is immers niet rechtstreeks door de Ontvanger aansprakelijk gesteld en bevindt zich ook niet in een situatie van concurrerend verhaal met de Belastingdienst. Zijn verweer moet daarom primair worden gevoerd tegenover de curator. Daarbij kan hij aanvoeren dat de curator of de failliete vennootschap de belastingaanslagen onvoldoende heeft bestreden, waardoor het nadeel voor rekening van de boedel moet blijven.

Wel erkent de Hoge Raad dat de Ontvanger onder omstandigheden onrechtmatig kan handelen door belastingvorderingen in een faillissement in te dienen of te handhaven. Daarvoor geldt echter een hoge drempel. Het enkele feit dat achteraf blijkt dat een aanslag onjuist was, is onvoldoende. Alleen wanneer de Ontvanger wist of had moeten weten dat de aanslagen materieel niet verschuldigd waren, kan sprake zijn van onrechtmatig handelen.

Daarnaast bevestigt de Hoge Raad dat een volledige toetsing van belastingaanslagen wél mogelijk blijft wanneer de Ontvanger een derde rechtstreeks aansprakelijk stelt voor belastingschulden van een ander, of wanneer sprake is van een concurrerende verhaalspositie tussen de derde en de Belastingdienst. Op dit laatste punt komt de Hoge Raad terug van het arrest Dumatrust/Ontvanger uit 2011. Daarmee verduidelijkt de Hoge Raad opnieuw de grenzen van de formele rechtskracht van belastingaanslagen en de rechtsbescherming van derden.